Wanneer we het hebben over duurzame mode, duikt één naam altijd weer op: Patagonia. Het Amerikaanse outdoor-merk staat al decennialang bekend om zijn radicale visie op verantwoordelijkheid, reparatie en hergebruik. Maar hoe kijkt zo’n koploper naar de nieuwe UPV-wetgeving in Nederland en Europa? En welke lessen kunnen andere bedrijven hieruit trekken?
In de derde aflevering van De Klerenkwestie, de podcast over de toekomst van textiel, spreken we met Willem Swager, directeur financiën en operaties bij Patagonia Europa. Met meer dan twintig jaar ervaring in de kledingindustrie – waaronder tien jaar bij Levi’s – heeft hij niet alleen de commerciële kant gezien, maar ook van dichtbij hoe wetgeving, innovatie en merkfilosofie samenkomen.
UPV als bouwsteen, niet als eindpunt
Vanaf januari 2023 is de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor textiel in werking. Bedrijven moeten nu verantwoordelijkheid nemen voor de hele levenscyclus van hun kleding.
Voor Willem is het duidelijk: UPV is belangrijk, maar slechts één onderdeel van de puzzel.
“Ik zie UPV niet als dé oplossing, maar wel als een bouwsteen om circulaire kleding mogelijk te maken. Het helpt kosten dekken en systemen op gang te brengen, maar we moeten veel verder kijken dan alleen inzameling en recycling.”
Patagonia ziet UPV vooral als instrument om ook de achterblijvers in de sector in beweging te krijgen. Koplopers hebben de verantwoordelijkheid om de lat hoger te leggen – en de rest van de markt mee te trekken.
Circulair in het DNA
Wat voor veel merken nog een worsteling is, zit bij Patagonia diep in de bedrijfscultuur.
- Reparatie: kleding moet te herstellen zijn en klanten worden actief geholpen hun producten te laten maken.
- Tweedehands: via het Worn Wear-programma koopt Patagonia gedragen kleding terug en verkoopt dit opnieuw.
- Ontwerp voor duurzaamheid: minder focus op modetrends en kleuren, meer op tijdloze, multifunctionele producten.
- Materialen met lagere impact: gerecycled polyester, biologisch katoen en innovatieve experimenten zoals garens uit oude visnetten.
De filosofie is simpel: een product moet vanaf de eerste dag tot de allerlaatste draad ondersteund worden.
De uitdagingen van de transitie
Toch is de weg naar een circulaire sector niet eenvoudig. Willem schetst een aantal belangrijke obstakels:
- Lage kwaliteit kleding overspoelt de markt. Veel fast fashion is zó slecht gemaakt dat recyclen nauwelijks nog mogelijk is.
- Tweedehands is een zegen én een vloek. Het is goed dat kleding langer meegaat, maar het haalt ook waarde weg bij sorteer- en recyclingbedrijven, die zo hun verdienmodel verliezen.
- Virgin materialen zijn te goedkoop. Gerecyclede vezels kunnen nauwelijks concurreren met nieuwe grondstoffen. Zonder overheidsbeleid blijft dit een ongelijk speelveld.
- Chemische recycling staat nog in de kinderschoenen. Vooral polyester vraagt om meer innovatie en investeringen.
Willem is stellig: hier ligt een duidelijke rol voor overheid en wetgeving. Niet alleen om te verplichten, maar ook om te ondersteunen met subsidies, innovatieprogramma’s en het beprijzen van nieuwe materialen.
Nederland en Europa: versnippering versus harmonisatie
Nederland liep – na Frankrijk – snel voorop met de invoering van de UPV. Dat is positief, maar Willem waarschuwt voor een nieuw gevaar: versnippering.
“Onze grootste zorg is dat we straks 26 verschillende UPV’s in Europa hebben, allemaal met eigen regels en organisaties. Dat maakt het enorm complex voor internationale merken.”
Een geharmoniseerde Europese aanpak is essentieel, maar die mag niet verwateren. Soms is juist striktere regelgeving nodig, zoals Frankrijk liet zien met hun reparatiepremie.
Worn Wear en Worn Again
Patagonia’s filosofie wordt tastbaar in programma’s zoals Worn Wear – het terugkoop- en reparatieprogramma dat in de VS al jaren draait en nu ook in Europa wordt uitgerold. Het concept is logisch én commercieel noodzakelijk: jongeren zien tweedehands kleding steeds meer als norm, en merken die niet meegaan, verliezen relevantie.
Daarnaast investeert Patagonia in innovatieve materialen zoals gerecyclede visnetten. Wat ooit begon als een kleine samenwerking met een skatebordmerk, is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardige kledingcollectie. Het laat zien dat pilots niet het eindpunt hoeven zijn, maar de start van structurele verandering.
Samenwerken en delen: geen luxe maar noodzaak
Een terugkerend thema in het gesprek is samenwerking. Patagonia deelt bewust kennis en zelfs patenten, zoals op natuurlijk rubber voor wetsuits. Maar in de mode-industrie ziet Willem nog veel geslotenheid: bedrijven die elk hun eigen pilots doen, vastzitten aan geheimhoudingscontracten en zo innovatie juist afremmen.
“Je hoeft niet steeds opnieuw het wiel uit te vinden. We komen alleen verder als bedrijven bereid zijn te delen.”
Zijn oproep is duidelijk: meer openheid, meer gezamenlijke investeringen en een sectorbrede bereidheid om fouten én successen te delen.
Waarom je deze aflevering moet luisteren
Dit gesprek met Willem Swager laat zien hoe een merk als Patagonia circulair ondernemen niet als verplichting ziet, maar als kern van zijn identiteit. Het is een inspirerend voorbeeld voor andere bedrijven, maar ook een reality check: zonder stevige wetgeving en samenwerking blijft de transitie kwetsbaar.
Beluister de aflevering en ontdek:
- Waarom UPV nodig is, maar niet genoeg.
- Hoe Patagonia reparatie, tweedehands en materiaalinnovatie samenbrengt.
- Welke rol overheden moeten spelen in prijsprikkels en innovatie.
- Waarom samenwerking en kennisdeling essentieel zijn voor echte impact.
- Hoe Nederland en Europa de koers voor circulaire mode bepalen.
Luister nu via Collectief Circulair Textiel of je favoriete podcast-app.