In de vijfde aflevering van De Klerenkwestie schuift Janine Röling, oprichter en voorzitter van Collectief Circulair Textiel (CCT), aan bij Kiki. Naast haar werk bij CCT is ze actief bij de Fair Resource Foundation, waar ze zich inzet voor een eerlijker, beter en duurzamer gebruik van grondstoffen. Met haar achtergrond in Europese milieuwetgeving en circulaire strategieën weet Janine precies waar de kansen én valkuilen liggen in de jonge maar veelbesproken UPV voor textiel.
UPV als instrument – maar niet de oplossing
De Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) verplicht producenten om verantwoordelijkheid te nemen voor de inzameling, hergebruik en recycling van textiel. Het klinkt misschien als dé oplossing, maar Janine benadrukt: UPV is slechts een instrument. Het kan de transitie versnellen, maar niet in z’n eentje de hele industrie veranderen. Daarom kiest CCT voor een bredere aanpak: de achterkant van de keten (inzameling en recycling) én de voorkant(ontwerp, materiaalkeuze en productie) moeten met elkaar verbonden worden. Want wat er aan de voorkant op de markt komt – van goedkope wegwerpmode tot hoogwaardige circulaire producten – bepaalt uiteindelijk hoe werkbaar de rest van de keten is.
Waarom CCT anders werkt
In Nederland bestaan meerdere producentenorganisaties. Waarom dan toch een nieuwe? Volgens Janine komt dat doordat bestaande organisaties vaak zijn opgezet met één doel: zo goedkoop mogelijk voldoen aan de wet. Maar daarmee worden juist de koplopers – de merken die circulariteit al hoog op de agenda hebben – onvoldoende gehoord.
CCT kiest daarom bewust voor een ander model:
- Inclusief bestuur: niet alleen producenten, maar ook gemeenten, recyclers, inzamelaars en circulaire startups hebben een plek aan tafel.
- Transparantie: producenten zien waar hun bijdrage naartoe gaat en hebben invloed op de keuzes die worden gemaakt.
- Maatwerk: bijvoorbeeld voor B2B-textiel, zoals bedrijfskleding, dat in de huidige wetgeving nauwelijks aandacht krijgt.
- Belonen van circulariteit: wie investeert in betere materialen, reparatie of vezel-tot-vezelrecycling moet dat terugzien in lagere lasten of meer invloed.
“We maken van de circulaire niche de norm – en zorgen dat koplopers niet ondersneeuwen.”
De rol van Europa
Nederland is na Frankrijk het tweede land met een UPV voor textiel. Maar ondertussen werken ook de Europese instellingen aan grote veranderingen:
- De Eco-design regulation moet een minimumnorm vastleggen voor de kwaliteit van textielproducten. Alles wat daar niet aan voldoet, verdwijnt van de Europese markt.
- Het Digital Product Passport maakt de herkomst, samenstelling en impact van kleding inzichtelijk voor consumenten én producenten.
- En uiteindelijk komt er in alle lidstaten een UPV-systeem. Maar de grote vraag is: hoe voorkomen we een lappendeken van 27 verschillende regelingen?
Janine pleit daarom voor meer harmonisatie: heldere Europese spelregels die producenten helpen, in plaats van verwarren.
Hoe ziet de toekomst eruit?
Een circulaire textielketen bouw je niet in een paar jaar. Toch schetst Janine een beeld van hoe de sector er over tien jaar uit zou kúnnen zien:
- Consument: beschermd tegen schadelijke marketing, minder prikkels tot impulsaankopen, meer waardering voor kleding en een vanzelfsprekende keuze voor reparatie of hergebruik.
- Producent: werkt transparant, kiest betere materialen en stopt met wegwerpkwaliteit.
- Sortering en recycling: grootschalig, technologisch volwassen, met echte marktvraag naar gerecyclede vezels.
- Sociaal component: ook in de circulaire keten blijft werkgelegenheid behouden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
- Eerlijke prijs: virgin materialen worden zwaarder belast, waardoor gerecyclede grondstoffen concurrerend worden.
Een oproep aan producenten
CCT is er voor koplopers én voor merken die willen aanhaken. Janine benadrukt dat deelname geen “verplichte bijdrage zonder zicht op resultaat” hoeft te zijn. Integendeel: wie meedoet krijgt inspraak, invloed en de kans om echt bij te dragen aan de opbouw van een circulair systeem. “UPV is geen last, maar een kans – mits we het goed organiseren. En dat begint met samenwerking, transparantie en lef.”